باشگاه فیزیک زروان

نرم‌افزاري به نام «دريچه‌اي به سوي منظومه شمسي» با تركيبي از فناوري بازي‌هاي ويدئويي و اطلاعات سازمان فضائي آمريكا (ناسا)‌ محيطي براي كاربران فراهم آورده كه مي‌توانند همچون يك فضانورد به گشت و گذار و اكتشاف در كيهان بپردازند.  تصاوير مشاهده شده روي صفحه نمايش و اطلاعاتي نظير محل قرارگيري سيارات بر اساس اطلاعات واقعي مخابره شده در ماموريت‌هاي فضايي فضاپيماهاي ناساست. جيم گرين، مدير بخش نجوم ناسا مي‌گويد:" اين اولين بار است كه عموم به صورت بلا درنگ قادر به ديدن كل منظومه شمسي و ماموريت‌هاي انجام گرفته توسط كاوشگران رباتيك ما هستند. "

در اين پروژه براي نشان دادن مدل سيارات، قمرها، سنگ‌هاي سرگردان، خرده سيارك‌ها، دنباله‌دارها و فضاپيماها در محيط مجازي و به همان شكلي كه در منظومه شمسي حركت مي‌كنند از موتور بازي UNITY استفاده شده است.  كاربر با استفاده از موس و كيبورد مي‌تواند به گشت و گذار در فضا و كشف هر چيزي كه براي او جالب توجه است، بپردازد. براي اجراي برنامه‌هاي كاربردي مورد نياز در وب، يك مرورگر مجاني در سايت ناسا موجود است.‌

بلاين باگت، مدير اجرايي دفتر فرهنگ و ارتباطات ناسا در آزمايشگاه JPL مي‌گويد: " اكنون شما براي حركت در منظومه شمسي آزاد و مستقل هستيد. همان چيزي را مي‌بينيد كه كاوشگران و فضاپيماهاي ناسا مي‌بينند، همان جايي هستيد كه دقيقا فضاپيما در آنجا قرار دارد و همه اينها در حالي است كه شما پشت كامپيوترتان نشسته و نيازي به ترك محل نداريد."

كاربران مي‌توانند ماموريت‌هاي فضايي آنلايني را تجربه كنند و به كمك نرم‌افزار دريچه‌اي به سوي منظومه ‌شمسي در زمان سفر كنند. اين نرم‌افزار حاوي داده‌هاي جمع‌آوري‌شده توسط ماموريت‌هاي فضايي از سال 1330 خورشيدي تاكنون است. سرعت انجام ماموريت‌هاي فضايي شبيه‌سازي شده در اين نرم‌افزار مانند سرعت ديدن يك فيلم ويدئويي قابل كاهش يا افزايش است.

به‌عنوان مثال پس از پرتاب فضا‌پيماي جونو  به سمت مشتري در تابستان امسال، كاربران مي‌توانستند به ماموريت 5 ساله اين فضاپيما در آينده نگاهي داشته باشند. مكان، مسير و شكل حركت اين فضاپيما بر اساس اطلاعات بازسازي و پيش‌بيني شده به تصوير كشيده خواهد شد.

تعداد زيادي از منوها براي سفارشي كردن تصاوير و فيلم‌ها در اختيار كاربر است و فايل‌هاي صوتي ـ تصويري مختلفي به‌منظور آموزش روش سفارشي كردن ابزار به كاربران ارائه مي‌شود. كاربر مي‌تواند فرم دوبعدي يا سه‌بعدي را براي نمايش انتخاب كند كه در صورت انتخاب ديد سه‌بعدي بايد از عينك‌هاي قرمز ـ آبي مخصوص استفاده نمايد. اين ابزار جديد به مردم كمك مي‌كند تا درك بهتري نسبت به ماموريت‌هاي پيچيده علمي ـ فضايي پيدا كنند.  

هم اكنون نسخه بتا رابط كاربري دريچه‌اي به سوي منظومه شمسي براي تست توسط كاربران موجود است و محققان در حال به‌روز كردن آن با اطلاعات ماموريت‌هاي آينده‌ ناسا شامل پرتاب فضاپيماي GRAIL  به ماه و مريخ پيماي جديد هستند. 

اگرچه اكتشاف مجازي منظومه شمسي كار بسيار پرهيجاني به نظر مي رسد اما هيچ گاه جاي رصد زنده و پروژه هاي آماتوري را نمي گيرد. مخصوصا اگر بتوان آن ها را با ابزارآلات رصدي ثبت و داده برداري كرد. حال كه با كاوش مجازي آسمان آشنا شديد در ادامه قصد داريم شما را با چگونگي رصد حقيقي يك سيارك آشنا كنيم.

سياركي با قطر 400 متر با نام    2005 YU55در حال نزديك شدن به زمين است. اين سيارك  در تاريخ 17 و 18 آبان ماه (8 و 9 نوامبر) از فاصله 324 هزار كيلومتري زمين يعني در حدود 85 صدم فاصله زمين تا ماه خواهد گذشت. (زمان دقيق حداقل فاصله با زمين ساعت  2:58 دقيقه بامداد چهارشنبه به وقت ايران و زمان دقيق حداقل فاصله با ماه نيز 10:43 همان روز و از فاصله 239 هزار كيلومتري  است.)

بسياري از تلسكوپ هاي بزرگ دنيا چه در روي زمين و چه در فضا خود را براي رصد اين سنگ بزرگ آماده مي كنند. ستاره شناسان ناسا هم خود را براي تهيه تصاوير راديويي با دقت دو متر از آن آماده مي كنند.

با توجه به سرعت و اندازه اين سيارك به نظر مي رسد عبور آن هيچ اثري روي زمين نخواهد داشت. دليل اينكه دانشمندان از عدم برخورد يا اثر گذاري سيارك با زمين با اطمينان كامل صحبت مي كنند مطالعات گسترده روي سيارك و شناخت پارامترهاي مداري آن طي شش سال گذشته بوده است. 

شرايط رصدي سيارك در ايران:

به نظر مي رسد زمان كمترين فاصله طي روز بوده و در پهنه كشور عزيزمان ايران قابل مشاهده نيست. در زمان نزديكي، قدر ظاهري سيارك حدود 11 پيش بيني شده كه با يك تلسكوپ 6 اينچي نيز قابل مشاهده است . ولي دو مشكل رصد سيارك را دشوار مي نمايند:

1-      در زمان نزديكي سيارك با زمين , ماه در هلال شب 12 و 13 بوده و نور روشن آن مسير عبور سيارك را تحت تاثير قرار داده و رصد سيارك را دشوار خواهد كرد بنابراين براي رصد آن احتياج به تلسكوپهاي بزرگتر است.

2-      يكي ديگر از مشكلات رصد سيارك سرعت زياد آن در ميان ستارگان آسمان و  شناسايي آن است . بعضي منابع سرعت عبور آن را به اندازه قطر ماه در هر سه دقيقه يا 17 برابر قطر ماه يا هشت و نيم درجه در يك ساعت اعلام نموده اند.

زمانهاي مشاهده درايران:

 سيارك در غروب سه شنبه در سمت غرب آسمان در حاليكه فاصله آن با زمين از 520 هزار كيلومتر كمتر شده و نورانيت آن بيشتر مي شود، به تدريج ارتفاعش كم مي شود و در حدود ساعت 8 و 32 دقيقه غروب مي كند. بر اساس چيزي كه نرم افزار استاري نايت نشان مي دهد ارتفاع سيارك در ساعت 7 در حاليكه داراي قدر 12 است در حدود 13 درجه است. شناسايي جرم با چنين درخشندگي كمي كار بسيار دشواري است.

سيارك در غروب چهار شنبه در حاليكه با سرعت مداري زياد خود از نزديكترين فاصله با زمين عبور كرده و به فاصله بيشتر از 800 هزار كيلومتري رسيده از قدر اندكي بيشتر از 10 و هفت دهم در شرق آسمان قابل مشاهده مي شود. اما اينبار اشكال اول كه در بالا به آن اشاره شده خود نمايي مي كند. نور ماه كه تنها در حدود 15 درجه با سيارك فاصله دارد رصد سيارك را دشوار مي كند. با گذشت زمان و باتوجه به دور شدن سيارك از زمين هم نور آن كاسته مي شود و هم فاصله ظاهري آن با ماه كمتر مي شود. بنابراين بهترين زمان پيشنهادي براي رصد سيارك اوائل شب چهارشنبه است.

مكان دقيق سيارك در آسمان

در سايت CALSKY.COM  قسمت ASTEROIDS  قسمت OPPOSITIONS/CLOSE APPEROACHES

 مي توانيد  به اطلاعات مختصات مكان سيارك  از ديد محل خود دست بيابيد. (مكان اين سيارك  به كمك نرم افزار استاري نايت نيز قابل دستيابي است)

منبع: تبيان